Geschreven op 5 maart 2015 door Jasper Maassen met 1 reactie

Het lijk van Rembrandt

Rembrandt“Een doek koop je toch niet van mij, een voorschot geef je evenmin, dus ik verkoop je mijn lijk,” aldus Rembrandt van Rijn. Een fictionele Rembrandt, wel te verstaan, in een verhaal van Sándor Bródy. Waar komt deze lugubere gedachte van de schilder vandaan?

Iedereen zal het ondertussen gehoord hebben: op dit moment is er in het Rijksmuseum een tentoonstelling over de late Rembrandt. Een bezoek aan die tentoonstelling is er nog niet van gekomen, maar laatst ben ik wel in het Rembrandthuis geweest. Het huis is ingericht met behulp van een inventarislijst, gemaakt op het moment van Rembrandts faillissement. Een faillissement dat voor de Hongaar Bródy (1863-1924) één van de redenen was om een reeks verhalen over Rembrandt te schrijven: Bródy zag de nodige parallellen tussen zijn eigen leven en dat van de schilder.

Sándor Bródy

Sándor Bródy

De schrijver had een zwaar leven. Hij groeide op in armoede, hanteerde net als Rembrandt een revolutionaire stijl die generaties na hem inspireerde, zat goed in de romantiek met een schrijfster en een actrice als partners en zakte daarna weer af: een zelfmoordpoging en gedwongen emigratie na de Radenrevolutie van Béla Kun. Pas één jaar voor zijn dood kon hij terugkeren naar Boedapest.

Het leven van Rembrandt inspireerde Bródy tot een reeks verhalen, die niet per se waarheidsgetrouw zijn, maar meer een artistieke vrijheid omtrent de armoede van de schilder tonen. Na zijn faillissement kreeg Rembrandt nog steeds opdrachten, maar de vraag is natuurlijk ook in hoeverre Bródy hier in de jaren 20 van de vorige eeuw van op de hoogte was. In ieder geval stoorde Bródy zich hier niet aan in zijn oeuvre: “The historical truth is not important in this novel because there is another truth in it which is greater and more complete.”[1]

Nicolaes Tulp

De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp

Eén van de verhalen is Rembrandt verkoopt zijn lijk, waarin de schilder, op zoek naar een voorschot, een bezoek brengt aan een malafide patron van de kunst. Hij heeft weinig fiducie in een voorschot voor het kunstwerk dat hij gemaakt heeft, en besluit een deal te sluiten waar hij zeer gelukkig mee is. De nasleep van het verhaal is maar al te goed voor te stellen door Rembrandts Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, hiernaast te zien. Stel je voor dat de grote Leidse schilder net zoals deze opgehangen dief op een snijtafel zou zijn geëindigd…

Rembrandt verkoopt zijn lijk, één van de verhalen in Ladder naar de mist, is nu gratis online te lezen.

[1] Deze quote van Sándor Bródy komt uit het artikel “The Künstlerroman as an early form of intertextuality” van György Bodnár, pagina 29.

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

* is een verplicht veld.
Uw emailadres zal niet worden weergegeven.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Een reactie

  • Hans Maassen

    Weer een boeiend verhaal.

    5 maart 2015 at 13:52 Reply